ఇక పచ్చటి ప్రకాశం.. వెలిగొండ ప్రాజెక్టుతో కరవు నేలలకు జీవజలం

 
మూడు దశాబ్దాల కల సాకారం.. పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టుతో పశ్చిమ ప్రకాశానికి కొత్త ఊపు

పశ్చిమ ప్రకాశం కరవు నేలకు వెలిగొండ జీవనాడి
1996లో శంకుస్థాపన.. మూడు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ ప్రయాణం
నల్లమల అడవుల్లో ఇంజనీరింగ్ అద్భుతమైన భారీ సొరంగాలు
తొలి దశ పూర్తి దిశగా వేగంగా సాగిన పనులు
రూ.2,250 కోట్లకు పైగా వ్యయంతో పనులకు ఊపు
ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాలకు సాగునీటి ఆశలు
23 లక్షల మందికి స్వచ్ఛమైన తాగునీటి లక్ష్యం
నీటి విడుదలకు ముందే నిర్వాసితులకు పునరావాసం, పరిహారం
6,206 కుటుంబాలకు రూ.768 కోట్లకు పైగా పరిహారం
వెలిగొండతో పచ్చబడనున్న ప్రకాశం.. ప్రాంత అభివృద్ధికి కొత్త దిశ

ఫ్లోరైడ్ సమస్య, కరవు కాటకాలతో దశాబ్దాలుగా అల్లాడిన పశ్చిమ ప్రకాశం నేలకు వెలిగొండ ప్రాజెక్టు కొత్త ఆశలు నింపుతోంది. సాగునీరు, తాగునీరు, నిర్వాసితుల పునరావాసంతో మూడు దశాబ్దాల కల సాకారమవుతున్న వేళ ప్రాంత భవిష్యత్తుపై కొత్త ఆశలు చిగురిస్తున్నాయి.

ఒంగోలు, పెన్ పవర్, ఆగస్టు 25:

ఫ్లోరైడ్ రక్కసి కోరల్లో చిక్కుకుని, తరచూ కరవు కాటకాలను ఎదుర్కొంటూ దశాబ్దాలుగా నీటి కోసం ఎదురుచూసిన పశ్చిమ ప్రకాశం ప్రాంతానికి పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు కొత్త జీవనాడిగా మారబోతోంది. మూడు దశాబ్దాలుగా సాగిన నిరీక్షణకు ముగింపు పలుకుతూ ప్రాజెక్టు తొలి దశ పూర్తి దిశగా అడుగులు వేస్తుండటం ఈ ప్రాంత ప్రజల్లో కొత్త ఆశలు రేకెత్తిస్తోంది. సాగునీటి కొరతతో ఇబ్బందులు పడుతున్న రైతులకు భరోసా కల్పించడమే కాకుండా, తాగునీటి సమస్యతో సతమతమవుతున్న లక్షలాది మందికి ఉపశమనం అందించాలనే లక్ష్యంతో రూపుదిద్దుకున్న ఈ ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు కీలక దశకు చేరుకుంది. ప్రకాశంతో పాటు నెల్లూరు, కడప జిల్లాల అభివృద్ధి సమీకరణాలను కూడా ప్రభావితం చేసే సామర్థ్యం వెలిగొండకు ఉంది.

1996లో మొదలైన ప్రస్థానం.. ఇప్పుడు కీలక మలుపు
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ప్రయాణం దశాబ్దాల సుదీర్ఘ చరిత్రను కలిగి ఉంది. 1996లో ఈ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన జరిగినప్పటి నుంచి అనేక రాజకీయ, ఆర్థిక, సాంకేతిక అవరోధాలను దాటుకుంటూ పనులు ముందుకు సాగాయి. ఒక భారీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు అంటే కేవలం డ్యాం నిర్మాణం మాత్రమే కాదు. భూసేకరణ, నిర్వాసితుల పునరావాసం, నిధుల సమీకరణ, పర్యావరణ అనుమతులు, సాంకేతిక సవాళ్లు.. ఇలా అనేక అంశాలు ఒకేసారి పరిష్కారం కావాల్సి ఉంటుంది. వెలిగొండ ప్రాజెక్టు విషయంలో ఈ సవాళ్లు మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి. అయితే ఇప్పుడు తొలి దశ పూర్తి దిశగా అడుగులు పడుతుండటంతో, దశాబ్దాలుగా ఎదురుచూస్తున్న ప్రజలకు ఫలితాలు అందే సమయం దగ్గరపడిందనే ఆశలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

నల్లమల అడవుల్లో ఇంజనీరింగ్ సవాల్
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకతల్లో ప్రధానమైనది నల్లమల అడవుల గుండా చేపట్టిన భారీ సొరంగ నిర్మాణం. అత్యంత క్లిష్టమైన భౌగోళిక పరిస్థితుల్లో సొరంగాల ద్వారా జలాలను తరలించే ప్రయత్నం ఈ ప్రాజెక్టును సాంకేతికంగా ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతోంది. భారీ యంత్రాలు, సాంకేతిక నైపుణ్యం, నిరంతర పర్యవేక్షణ అవసరమైన ఈ పనుల్లో అనేక సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి. అయినప్పటికీ ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడం ప్రాంతీయ సాగునీటి అవసరాల దృష్ట్యా కీలకంగా మారింది.నీరు చేరిన తర్వాతే ప్రాజెక్టు అసలు ప్రయోజనం ప్రజలకు అందుతుంది. అందుకే సొరంగాలు, జలాశయం, అనుబంధ నిర్మాణాల పూర్తి స్థాయిపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది.

తొలి దశకు వేగం.. నిధుల కేటాయింపుతో పనుల పూర్తి
కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రాజెక్టు తొలి దశ పనులపై దృష్టి సారించినట్లు కథనంలో పేర్కొన్న అంశాలు సూచిస్తున్నాయి. నిధుల కొరత, పెండింగ్ పనులు వంటి అడ్డంకులను అధిగమిస్తూ పనులను పూర్తి చేయడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టింది. గత రెండేళ్లలో రూ.2,250 కోట్లకు పైగా వ్యయంతో తొలి దశ పనులను వేగవంతం చేసినట్లు ప్రభుత్వం చెబుతోంది. భారీ ప్రాజెక్టుల విషయంలో నిధుల నిరంతర లభ్యతే పనుల వేగాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలో వెలిగొండకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ప్రాంతీయ అభివృద్ధి దృష్ట్యా కీలక పరిణామంగా భావిస్తున్నారు. అయితే ప్రాజెక్టు పూర్తి ప్రయోజనాలు అందాలంటే మిగిలిన అనుబంధ పనులు కూడా నిర్దిష్ట కాలపరిమితిలో పూర్తి కావాల్సి ఉంటుంది.

మూడు జిల్లాలకు సాగునీటి ఆశలు
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ద్వారా ప్రకాశం జిల్లాతో పాటు నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లోని వ్యవసాయ ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించాలనే లక్ష్యంతో ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. దశాబ్దాలుగా వర్షాధార వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన ప్రాంతాల్లో స్థిరమైన సాగునీటి వనరు అందుబాటులోకి వస్తే పంటల విధానంలో మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. రైతులు అధిక విలువ కలిగిన పంటల వైపు అడుగులు వేయడానికి కూడా అవకాశం ఏర్పడుతుంది. నీటి లభ్యత పెరిగితే వ్యవసాయంతో పాటు పశుపోషణ, అనుబంధ రంగాలు, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా ఊతం లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

23 లక్షల మందికి తాగునీటి లక్ష్యం
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం కేవలం సాగునీటితో పరిమితం కాలేదు. సుమారు 23 లక్షల మందికి స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ ప్రాజెక్టును అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. పశ్చిమ ప్రకాశం ప్రాంతంలో ఫ్లోరైడ్ సమస్య అనేక గ్రామాల ప్రజల జీవన ప్రమాణాలపై ప్రభావం చూపింది. సురక్షితమైన తాగునీటి సరఫరా దీర్ఘకాలిక ప్రజారోగ్య అవసరంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రాజెక్టు ద్వారా స్వచ్ఛమైన నీటి సరఫరా లక్ష్యం సాధ్యమైతే వేలాది కుటుంబాలకు దీర్ఘకాలిక ఉపశమనం లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

నిర్వాసితుల పునరావాసంపై ప్రత్యేక దృష్టి
భారీ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంలో అత్యంత సున్నితమైన అంశం నిర్వాసితుల పునరావాసం. అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల కోసం భూములు, ఇళ్లు కోల్పోయే కుటుంబాలకు న్యాయం చేయకపోతే అభివృద్ధి ప్రక్రియపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. వెలిగొండ ప్రాజెక్టు విషయంలో నీటి విడుదలకు ముందే నిర్వాసితుల పునరావాసం, పరిహార ప్రక్రియను పూర్తి చేయడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించినట్లు సమాచారం.మూడో విడత కింద రూ.250 కోట్ల పరిహారం విడుదల చేయడంతో పాటు, ఇప్పటివరకు 6,206 ముంపు కుటుంబాలకు రూ.768 కోట్లకు పైగా చెల్లించినట్లు అధికారులు పేర్కొంటున్నారు. దాదాపు 85 శాతం ఆర్ అండ్ ఆర్ ప్యాకేజీ పూర్తి కావడం ప్రాజెక్టు అమలులో కీలక అడుగుగా భావించవచ్చు.

నిర్వాసితులకు న్యాయం.. రైతులకు నీటి భరోసా
ఒకవైపు ప్రాజెక్టు కోసం త్యాగం చేసిన నిర్వాసితులకు న్యాయమైన పరిహారం అందించడం, మరోవైపు సాగునీటి కోసం ఎదురుచూస్తున్న రైతులకు నీటి భరోసా కల్పించడం.. ఈ రెండు అంశాల మధ్య సమతుల్యత సాధించడమే ఏ ప్రభుత్వానికైనా పెద్ద సవాల్. వెలిగొండ ప్రాజెక్టు విషయంలో ఈ రెండు వర్గాల ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా సామాజిక, ఆర్థిక సమతుల్యతను సాధించే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. పునరావాసం పూర్తిస్థాయిలో, పారదర్శకంగా కొనసాగడం ప్రాజెక్టుపై ప్రజల్లో విశ్వాసాన్ని మరింత పెంచుతుంది.

పచ్చబడనున్న కరవు నేలలు
నల్లమల సాగర్ జలాశయం ద్వారా నీటి సరఫరా అందుబాటులోకి వస్తే పశ్చిమ ప్రకాశం ప్రాంత వ్యవసాయ ముఖచిత్రం మారే అవకాశాలు ఉన్నాయి. కరవు నేలల్లో నీటి వనరు అందుబాటులోకి రావడం అంటే కేవలం పంటల దిగుబడి పెరగడం మాత్రమే కాదు. గ్రామీణ ఉపాధి, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు, భూవిలువలు, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా దాని ప్రభావం ఉంటుంది. నీటి వనరుల ఆధారంగా ప్రాంతీయ అభివృద్ధి వేగవంతం కావచ్చు. అందుకే వెలిగొండ ప్రాజెక్టును పశ్చిమ ప్రకాశం భవిష్యత్తును మార్చే కీలక మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టుగా స్థానిక ప్రజలు చూస్తున్నారు.

చిరకాల స్వప్నం సాకారమవుతున్న వేళ
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఒక ప్రాంతం దశాబ్దాల నిరీక్షణకు ప్రతీక. రాజకీయ మార్పులు, ప్రభుత్వాల మార్పులు, నిధుల సమస్యలు, సాంకేతిక సవాళ్లు.. ఎన్నో మలుపులను దాటుకుని ఈ ప్రాజెక్టు నేడు కీలక దశకు చేరుకుంది. ఒకప్పుడు కేవలం కాగితాలపై ఉన్న ప్రణాళిక ఇప్పుడు నీటిని అందించే దిశగా ముందుకు సాగుతోంది. ప్రాజెక్టు తొలి దశ పూర్తి కావడం, నిర్వాసితుల సమస్యలకు పరిష్కారం చూపడం, సాగు–తాగునీటి లక్ష్యాలను చేరుకోవడం ద్వారా పశ్చిమ ప్రకాశం అభివృద్ధి కథలో కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభం కావచ్చు. ఫ్లోరైడ్, కరవు సమస్యలతో పోరాడిన ప్రాంతానికి వెలిగొండ జలాలు చేరితే.. అది కేవలం ఒక ప్రాజెక్టు ప్రారంభం కాదు. పచ్చటి ప్రకాశం వైపు మొదలయ్యే కొత్త ప్రయాణం.