1. గుర్తు తెలియని కాల్స్‌కు చెక్.. నంబర్‌తో పాటు పేరు
2. కాంటాక్ట్స్‌లో సేవ్ చేయకపోయినా పేరు కనిపిస్తుంది
3. తొలుత 4G, 5G నెట్‌వర్క్‌లలోనే అమలు
4. విదేశీ కాల్స్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు
5. వ్యక్తిగత గోప్యతకు రక్షణ.. వ్యాపారాలకు ప్రత్యేక వెసులుబాటు
6. మోసాల నియంత్రణలో కొత్త అడుగు.. అప్రమత్తతే అసలైన రక్షణ
గుర్తు తెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చే కాల్స్ ఎవరివో తెలుసుకునేందుకు కొత్త విధానం.. ఫోన్ నంబర్‌తో పాటు కాలర్ పేరు ప్రదర్శనకు సన్నాహాలు.. స్పామ్, మోసపూరిత కాల్స్ నియంత్రణే లక్ష్యం.. వ్యక్తిగత గోప్యతకు ప్రత్యేక నిబంధనలు.
న్యూఢిల్లీ, పెన్ పవర్ ప్రత్యేక కథనం
నవంబర్ 1, 2026 నుంచి దేశవ్యాప్తంగా 4G, 5G తదితర ఆధునిక మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌లలో కాలింగ్ నేమ్ ప్రెజెంటేషన్ (CNAP) సేవను అమలు చేయాలని కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం టెలికాం సంస్థలను ఆదేశించింది. ఈ విధానం అమల్లోకి వస్తే, ఫోన్‌కు వచ్చే కాల్ ఎవరి నుంచి వచ్చిందో తెలుసుకోవడానికి కేవలం నంబర్‌పైనే ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. వినియోగదారుల ఫోన్‌లో సేవ్ చేయని దేశీయ నంబర్ల నుంచి కాల్స్ వచ్చినప్పుడు, టెలికాం సంస్థల వద్ద నమోదైన వివరాల ఆధారంగా కాలర్ పేరు కూడా తెరపై కనిపిస్తుంది. ఈ సేవను వినియోగదారులు విడిగా అభ్యర్థించాల్సిన అవసరం లేకుండా డిఫాల్ట్‌గా అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ఆదేశాల్లో పేర్కొన్నారు.
1. గుర్తు తెలియని కాల్స్‌కు చెక్.. నంబర్‌తో పాటు పేరు
ప్రస్తుతం మొబైల్ ఫోన్‌కు గుర్తు తెలియని నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చినప్పుడు, ఆ నంబర్ ఎవరిదో తెలుసుకోవడం చాలామందికి కష్టంగా మారుతోంది. ఫోన్‌లో నంబర్‌ను సేవ్ చేసుకుంటేనే మనకు తెలిసిన పేరుతో కాలర్‌ను గుర్తించగలుగుతాం. ఇతర సందర్భాల్లో కాల్‌ను స్వీకరించాలా, వద్దా అనే విషయంలో సందిగ్ధత నెలకొంటోంది. ముఖ్యంగా బ్యాంకు ఉద్యోగులమని, ప్రభుత్వ అధికారులమని, కొరియర్ సిబ్బందిమని పరిచయం చేసుకుంటూ వ్యక్తిగత వివరాలు అడిగే మోసగాళ్ల కారణంగా ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో కాలర్ గుర్తింపును మరింత పారదర్శకంగా మార్చేందుకు CNAP వ్యవస్థను తీసుకొస్తున్నారు. ఈ విధానంలో ఇన్‌కమింగ్ కాల్ వచ్చినప్పుడు ఫోన్ నంబర్‌తో పాటు కాలర్ పేరు కూడా ప్రదర్శితమవుతుంది. అయితే, టెలికాం సంస్థల రికార్డుల్లో కనిపించే పేరు కాల్ చేస్తున్న వ్యక్తి నిజాయితీకి లేదా అతడి ఉద్దేశానికి పూర్తి హామీ కాదనే విషయాన్ని వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాలి.
2. కాంటాక్ట్స్‌లో సేవ్ చేయకపోయినా పేరు కనిపిస్తుంది
కొత్త విధానంలో కాలర్ పేరు ప్రదర్శనకు ప్రాధాన్యత క్రమాన్ని నిర్ణయించారు. ఫోన్‌లో ఇప్పటికే నంబర్ సేవ్ చేసి ఉంటే, వినియోగదారు తన కాంటాక్ట్స్‌లో నమోదు చేసుకున్న పేరే కనిపిస్తుంది. నంబర్ సేవ్ చేయకపోతే, కాల్ చేస్తున్న చందాదారుడికి సంబంధించిన టెలికాం రికార్డుల్లోని పేరు ప్రదర్శితమవుతుంది. దీంతో కొత్త నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చినప్పుడు అవతలి వ్యక్తి ఎవరై ఉండవచ్చో తెలుసుకోవడానికి వినియోగదారులకు అదనపు సమాచారం అందుతుంది. ముఖ్యంగా రోజూ అనేక కాల్స్ స్వీకరించే వ్యాపారులు, ఉద్యోగులు, వృద్ధులు ఈ సదుపాయాన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చు. అయితే, టెలికాం సంస్థ వద్ద నమోదైన పేరు తప్పుగా ఉండటం, పాత వివరాలు కొనసాగడం లేదా ఒకరి పేరుతో మరొకరు ఫోన్ ఉపయోగించడం వంటి సందర్భాల్లో గుర్తింపులో వ్యత్యాసాలు ఉండే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల పేరు కనిపించిందనే కారణంతోనే కాలర్‌ను పూర్తిగా విశ్వసించకుండా, అవసరమైన సందర్భాల్లో స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించుకోవడం మంచిది.
3. తొలుత 4G, 5G నెట్‌వర్క్‌లలోనే అమలు
కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం ఆదేశాల ప్రకారం, 2026 నవంబర్ 1 నుంచి 4G, 5G వంటి ఆధునిక సాంకేతికతలతో పనిచేసే మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌లలో CNAP సేవను అమలు చేయనున్నారు. ఇందుకు సంబంధించి టెలికాం సేవల సంస్థలు ఇప్పటికే పరీక్షలు నిర్వహించినట్లు ఆదేశాల్లో పేర్కొన్నారు. అయితే, 2G, 3G నెట్‌వర్క్‌లతో పాటు ల్యాండ్‌లైన్ కనెక్షన్లలో ఈ సదుపాయాన్ని ఎప్పుడు, ఏ విధంగా అమలు చేయాలనే అంశాన్ని ప్రత్యేకంగా పరిశీలించనున్నారు. అంతేకాకుండా, వినియోగదారులు ఉపయోగించే హ్యాండ్‌సెట్ సామర్థ్యం, సాంకేతిక అనుకూలత కూడా పేరు ప్రదర్శనపై ప్రభావం చూపవచ్చు. కాబట్టి నవంబర్ 1 నుంచి ప్రతి ఫోన్‌లోనూ ఒకే విధంగా ఈ సదుపాయం పనిచేస్తుందని భావించకూడదు. నెట్‌వర్క్, ఫోన్ సాంకేతికత, పరికరం అనుకూలతను బట్టి అనుభవంలో తేడాలు ఉండవచ్చు.
4. విదేశీ కాల్స్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు
CNAP విధానంలో దేశీయ, అంతర్జాతీయ కాల్స్‌కు వేర్వేరు ప్రదర్శన విధానాలను నిర్దేశించారు. ఫోన్‌లో సేవ్ చేయని దేశీయ నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చినప్పుడు టెలికాం సంస్థ వద్ద నమోదైన పేరు కనిపిస్తుంది. విదేశాల నుంచి వచ్చే కాల్స్‌కు మాత్రం కాలర్ పేరుకు బదులుగా “International Call” అనే సూచన ప్రదర్శితమవుతుంది. ఈ మార్పు వల్ల విదేశీ కాల్‌గా గుర్తించగలిగినా, ఆ కాల్ ఎవరి నుంచి వచ్చిందో పేరు ఆధారంగా తెలుసుకునే అవకాశం ఉండదు. అందువల్ల విదేశీ కాల్స్ విషయంలో అప్రమత్తంగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం కొనసాగుతుంది.అదేవిధంగా, తమ నంబర్ వివరాలు ఇతరులకు కనిపించకుండా ఉండేందుకు కాలింగ్ లైన్ ఐడెంటిఫికేషన్ రిస్ట్రిక్షన్ (CLIR) సేవను ఉపయోగిస్తున్న చందాదారులకు మినహాయింపు ఉంటుంది. అలాంటి వినియోగదారుల పేర్లను సాధారణ CNAP ప్రదర్శనలో చూపించరు.
5. వ్యక్తిగత గోప్యతకు రక్షణ.. వ్యాపారాలకు ప్రత్యేక వెసులుబాటు
కాలర్ పేరు తెలుసుకునే క్రమంలో వ్యక్తిగత సమాచారం దుర్వినియోగం కాకుండా చూడటం ఈ వ్యవస్థలో కీలక అంశం. టెలికాం సంస్థలు చందాదారుల పేరు, నంబర్‌కు సంబంధించిన వివరాలను నిర్వహించాలి. అదే సమయంలో కాల్ సమయంలో పేరు ప్రదర్శన కోసం ఉపయోగించిన సమాచారాన్ని కాల్ ముగిసిన తర్వాత నిల్వ చేయకుండా ఉండే నిబంధనను అమలు చేయాలని ఆదేశాల్లో పేర్కొన్నారు. మరోవైపు, వ్యాపార సంస్థలు, బల్క్ కనెక్షన్లు ఉపయోగించే సంస్థలకు ప్రత్యేక పేరును ప్రదర్శించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే, ఆ పేరు సంబంధిత సంస్థదేనని నిరూపించే ట్రేడ్‌మార్క్ నమోదు లేదా వస్తు సేవల పన్ను (GST) పోర్టల్‌లోని వివరాలు వంటి ఆధారాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. టెలికాం సంస్థలు ఆ పత్రాలను పరిశీలించిన తర్వాతే ఆ పేరును ప్రదర్శించేందుకు అనుమతించాలి. ఇప్పటికే నమోదైన పేరును మార్చుకోవాలనుకునే సంస్థలు తమ టెలికాం సేవల సంస్థను సంప్రదించాలి. తప్పుగా పేరు ప్రదర్శితమైతే ఫిర్యాదు చేసేందుకు కూడా టెలికాం సంస్థలు తగిన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ నిబంధనలు అమలు సక్రమంగా జరిగేలా పర్యవేక్షించడం, వినియోగదారుల సమాచార భద్రతను కాపాడటం కీలకం కానుంది.
6. మోసాల నియంత్రణలో కొత్త అడుగు.. అప్రమత్తతే అసలైన రక్షణ
CNAP అమలుకు సంబంధించిన సిఫార్సులను టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ ట్రాయ్ 2024 ఫిబ్రవరిలో విడుదల చేసింది. అనంతరం కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం, ట్రాయ్ మధ్య జరిగిన సంప్రదింపుల ప్రక్రియ కొనసాగింది. తాజాగా 2026 అక్టోబర్ 13న జారీ చేసిన ఆదేశాల ప్రకారం నవంబర్ 1 నుంచి ఈ సేవను అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు. ఈ వ్యవస్థ అమలుతో గుర్తు తెలియని కాల్స్‌ను ప్రాథమికంగా గుర్తించడం సులభమవుతుంది. అయినప్పటికీ, పేరు కనిపించడమే సైబర్ మోసాలకు పూర్తి పరిష్కారం కాదు. మోసగాళ్లు నిజమైన సంస్థల పేర్లను ఉపయోగించడానికి ప్రయత్నించవచ్చు. కాబట్టి బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు, ఓటీపీలు, పాస్‌వర్డ్‌లు, వ్యక్తిగత గుర్తింపు సమాచారాన్ని ఫోన్‌లో ఎవరికీ వెల్లడించకూడదు. మొత్తంగా, కాలర్ పేరు ప్రదర్శన వ్యవస్థ మొబైల్ వినియోగదారులకు అదనపు గుర్తింపు సమాచారాన్ని అందించే ముఖ్యమైన మార్పు. దీని విజయవంతమైన అమలు టెలికాం సంస్థల సాంకేతిక సామర్థ్యం, డేటా ఖచ్చితత్వం, గోప్యతా పరిరక్షణ, ఫిర్యాదుల పరిష్కార విధానాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సాంకేతిక సదుపాయంతో పాటు ప్రజల్లో అవగాహన పెరిగినప్పుడే మోసపూరిత కాల్స్‌ను ఎదుర్కొనే ప్రయత్నాలకు మరింత బలం చేకూరుతుంది.
