మళ్లీ తెరపైకి కావేరి జలాల వివాదం..!

నీటి పంపకాలపై కర్ణాటక–తమిళనాడు మధ్య మళ్లీ ఉద్రిక్తత

వ్యవసాయం.. ప్రాంతీయ సెంటిమెంట్.. రాజకీయ సమీకరణాలు – మూడు రాష్ట్ర రాజకీయాలను ప్రభావితం చేస్తున్న నదీజలాల పోరు

పెన్ పవర్ ప్రత్యేక కథనం, బెంగళూరు, ఆగస్టు 5:

దక్షిణ భారత రాజకీయాల్లో దశాబ్దాలుగా పరిష్కారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న అత్యంత క్లిష్టమైన అంతర్రాష్ట్ర సమస్యల్లో కావేరి జలాల వివాదం మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది. వర్షాభావ పరిస్థితులు, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గడం, రైతుల ఆందోళనలు, నదీజలాల పంపకాలపై పరస్పర భిన్న వైఖరులు… ఈ అంశాలన్నీ కలిసి కర్ణాటక–తమిళనాడు మధ్య మరోసారి ఉద్రిక్త వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి.

కావేరి నదీ జలాల పంపకాలపై ఇప్పటికే పలు న్యాయపరమైన, పరిపాలనా వ్యవస్థలు ఏర్పాటైనప్పటికీ, ప్రతి ఏడాది వర్షపాతం తగ్గిన సందర్భాల్లో వివాదం మళ్లీ మళ్లీ తలెత్తుతూనే ఉంది. ఈసారి కూడా అదే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ఇటీవల నదీ జలాల నిర్వహణకు సంబంధించిన అధికార సంస్థ తమిళనాడుకు నిర్దిష్ట పరిమాణంలో నీటిని విడుదల చేయాలని సూచించిన నేపథ్యంలో కర్ణాటకలో రాజకీయ, సామాజిక స్పందన తీవ్రరూపం దాల్చింది. రాష్ట్రంలో తగినంత వర్షపాతం నమోదు కాలేదని, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు ఆశించిన స్థాయిలో లేవని కర్ణాటక ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నిర్దేశిత స్థాయిలో నీటిని విడుదల చేయడం రైతుల ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమవుతుందని అధికార వర్గాలు వాదిస్తున్నాయి.

మరోవైపు తమిళనాడు మాత్రం కావేరి జలాలే డెల్టా ప్రాంత వ్యవసాయానికి జీవనాధారమని స్పష్టం చేస్తోంది. వరి సాగు, తాగునీటి అవసరాలు, రైతుల ప్రయోజనాల దృష్ట్యా నిర్ణయించిన మేరకు నీటిని విడుదల చేయాలని కోరుతోంది. అవసరమైతే న్యాయపరమైన మార్గాలను కూడా ఆశ్రయించేందుకు సిద్ధమనే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.

ఈ వివాదం కేవలం నీటి పంపకాలకే పరిమితం కావడం లేదు. రెండు రాష్ట్రాల్లో ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలు బలంగా ఉండటంతో రాజకీయ పార్టీలపై కూడా తీవ్ర ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. కర్ణాటకలో రైతు సంఘాలు, ప్రతిపక్ష పార్టీలు ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను కాపాడాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. అదే సమయంలో తమిళనాడులో కూడా రైతు సంఘాలు కావేరి జలాల విషయంలో ఎలాంటి రాజీకి అవకాశం లేదని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, కావేరి వివాదం దక్షిణాది రాజకీయాల్లో ఎప్పటికప్పుడు ఎన్నికల అజెండాగా మారుతూనే ఉంది. నీటి కొరత ఏర్పడిన ప్రతిసారి ఈ అంశం మళ్లీ తెరపైకి వస్తోంది. పరిష్కారం కోసం న్యాయస్థానాలు, ట్రిబ్యునళ్లు, నదీజలాల నిర్వహణ సంస్థలు పనిచేస్తున్నప్పటికీ, వర్షపాతం ఆధారిత పరిస్థితులు సమస్యను పూర్తిగా ముగియనివ్వడం లేదు.

ఈ నేపథ్యంలో ప్రతిపాదిత మేకేదాటు ప్రాజెక్టు కూడా మరోసారి చర్చకు వస్తోంది. కర్ణాటక ఈ ప్రాజెక్టును తాగునీటి అవసరాలు, జల సంరక్షణ కోణంలో సమర్థిస్తుండగా, తమిళనాడు మాత్రం దిగువ ప్రాంతాలకు వచ్చే నీటి ప్రవాహంపై ప్రభావం పడుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది. ఈ భిన్న వైఖరులే రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాన్ని మరింత సంక్లిష్టం చేస్తున్నాయి.

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, కావేరి సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం కేవలం న్యాయపరమైన ఆదేశాలతో సాధ్యం కాదు. వర్షపాతం, జలాశయాల నిర్వహణ, నీటి వినియోగ సామర్థ్యం, ఆధునిక సాగు పద్ధతులు, పరస్పర విశ్వాసంతో కూడిన అంతర్రాష్ట్ర సమన్వయం—ఈ ఐదు అంశాలు కలిసినప్పుడే దీర్ఘకాలిక పరిష్కారానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.

ప్రస్తుతం రెండు రాష్ట్రాలు తమ తమ రైతుల ప్రయోజనాలను ప్రధానంగా ముందుకు తెస్తున్నాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఈ వివాదానికి తక్షణ రాజకీయ పరిష్కారం కంటే చట్టపరమైన, శాస్త్రీయ, పరిపాలనా సమన్వయమే స్థిరమైన మార్గమని పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

కావేరి జలాల వివాదం మరోసారి స్పష్టం చేస్తున్న విషయం ఒక్కటే… భారతదేశంలో నదులు కేవలం జలవనరులు మాత్రమే కావు; అవి వ్యవసాయం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలు, రాజకీయ సమీకరణాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే వ్యూహాత్మక వనరులు.

— పెన్ పవర్ నేషనల్ పాలిటికల్ బ్యూరో