స్వాతంత్య్ర పిలుపుతో మళ్లీ ప్రపంచ దృష్టి బలూచ్ ఉద్యమంపై..!
చారిత్రక వివాదాలు.. సహజ వనరుల రాజకీయాలు.. మానవ హక్కుల ఆరోపణలు..!
స్వతంత్ర దేశమా..? లేక గుర్తింపు కోసం సాగుతున్న రాజకీయ పోరాటమా..?
న్యూఢిల్లీ, పెన్ పవర్, ఆగస్టు 5:
దక్షిణాసియా రాజకీయాల్లో దశాబ్దాలుగా వివాదాస్పద అంశంగా కొనసాగుతున్న బలూచిస్తాన్ ప్రశ్న మరోసారి అంతర్జాతీయ చర్చకు కేంద్రబిందువైంది. పాకిస్తాన్లో అతిపెద్ద ప్రావిన్స్గా ఉన్న బలూచిస్తాన్కు చెందిన కొందరు జాతీయవాద నాయకులు ఇటీవల “రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బలూచిస్తాన్” పేరుతో స్వాతంత్య్రాన్ని ప్రకటిస్తున్నట్లు ప్రకటించి, ఆగస్టు 11ను స్వాతంత్య్ర దినోత్సవంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుపుకోవాలని పిలుపునివ్వడం తాజా పరిణామాలకు దారితీసింది.
బలూచ్ జాతీయవాదుల వాదన ప్రకారం, 1947 ఆగస్టు 11న అప్పటి కలాత్ రాజ్యం స్వతంత్ర సార్వభౌమ రాజ్యంగా ప్రకటించబడింది. బ్రిటిష్ పాలన ముగిసిన అనంతరం కలాత్కు ప్రత్యేక హోదా ఉన్నదని వారు పేర్కొంటున్నారు. అయితే 1948 మార్చిలో పాకిస్తాన్ సైన్యం జోక్యంతో ఆ ప్రాంతం పాకిస్తాన్లో విలీనం చేయబడిందని, అది బలవంతపు అనుసంధానమని బలూచ్ ఉద్యమకారులు ఆరోపిస్తున్నారు.
మరోవైపు, పాకిస్తాన్ మాత్రం ఈ విలీనాన్ని చట్టబద్ధమైన రాజకీయ ప్రక్రియగా పేర్కొంటూ బలూచిస్తాన్ తమ దేశంలో అంతర్భాగమేనని స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ చారిత్రక భిన్నాభిప్రాయాలే దశాబ్దాలుగా బలూచిస్తాన్లో అసంతృప్తికి, విడిపోవాలనే ఉద్యమానికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇటీవల బలూచ్ ఉద్యమానికి చెందిన కొందరు నాయకులు “రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బలూచిస్తాన్” పేరుతో స్వతంత్ర దేశాన్ని ప్రకటిస్తున్నట్లు తెలిపారు. జాతీయ జెండా, జాతీయ గీతం, కరెన్సీని రూపొందించామని, ఆగస్టు 11ను స్వాతంత్య్ర దినోత్సవంగా జరుపుకోవాలని పిలుపునిచ్చారు. అయితే ఈ ప్రకటనలు, వారు చేసిన ఇతర దావాలు స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించబడలేదు. ఇప్పటివరకు ప్రపంచంలోని ఏ దేశం గానీ, ఐక్యరాజ్యసమితి వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు గానీ “రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బలూచిస్తాన్”ను అధికారికంగా గుర్తించలేదు. అంతర్జాతీయంగా బలూచిస్తాన్ ఇప్పటికీ పాకిస్తాన్లోని ఒక ప్రావిన్స్గానే గుర్తింపు పొందుతోంది.
ఈ ఉద్యమానికి ప్రధాన కారణాలుగా బలూచ్ జాతీయవాదులు సహజ వనరుల వినియోగాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నారు. గ్యాస్, బంగారం, రాగి వంటి ఖనిజ సంపదతో పాటు వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం కలిగిన గ్వాదర్ పోర్ట్ ద్వారా భారీ ఆదాయం వస్తున్నప్పటికీ, ఆ ప్రయోజనాలు స్థానిక ప్రజలకు చేరడం లేదని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. చైనా–పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) ప్రాజెక్టుల ద్వారా ప్రాంతీయ వనరులు బయటకు వెళ్తున్నాయని కూడా విమర్శిస్తున్నారు.
అదే సమయంలో బలూచిస్తాన్లో బలవంతపు అదృశ్యాలు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు జరుగుతున్నాయని బలూచ్ సంస్థలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ అంశాలపై కొన్ని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల సంస్థలు కూడా గతంలో ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. అయితే పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఈ ఆరోపణలను ఖండిస్తూ, భద్రతా చర్యలనే అమలు చేస్తున్నామని చెబుతోంది.
ఇక బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (BLA) సహా కొన్ని సాయుధ సంస్థలు పాకిస్తాన్ భద్రతా బలగాలు, ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులు కొనసాగిస్తున్నాయి. పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఈ సంస్థలను ఉగ్రవాద సంస్థలుగా పరిగణిస్తుండగా, కొన్ని దేశాలు కూడా బీఎల్ఏను విదేశీ ఉగ్రవాద సంస్థగా గుర్తించాయి. మరోవైపు బలూచ్ ఉద్యమకారులు మాత్రం తమ పోరాటాన్ని స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంగా అభివర్ణిస్తున్నారు.
ఇటీవలి స్వాతంత్య్ర ప్రకటన నేపథ్యంలో బలూచ్ నాయకులు ప్రావిన్స్లో తమ ప్రభావం పెరిగిందని పేర్కొంటున్నప్పటికీ, ఆ వాదనలకు స్వతంత్ర ఆధారాలు ఇప్పటివరకు అందుబాటులో లేవు. ప్రస్తుతం బలూచిస్తాన్ పరిపాలన, భద్రతా వ్యవస్థలు పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వ నియంత్రణలోనే కొనసాగుతున్నాయి.
రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, బలూచిస్తాన్ సమస్య కేవలం స్వాతంత్య్ర డిమాండ్కే పరిమితం కాదు. చారిత్రక అసంతృప్తి, వనరుల పంపిణీ, ప్రాంతీయ అభివృద్ధి, మానవ హక్కుల అంశాలు, భద్రతా సమస్యలు, చైనా పెట్టుబడుల ప్రభావం—ఇవన్నీ కలిసి ఈ సమస్యను మరింత సంక్లిష్టంగా మార్చాయి.
ఆగస్టు 11న బలూచ్ జాతీయవాదులు ఇచ్చిన పిలుపు ఎంత ప్రభావం చూపుతుంది? పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఎలా స్పందిస్తుంది? అంతర్జాతీయ సమాజం ఈ పరిణామాలను ఏ దృష్టితో పరిశీలిస్తుంది? అనే అంశాలు ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారాయి. అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. బలూచిస్తాన్ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం సైనిక చర్యల్లో కాకుండా, రాజకీయ చర్చలు, సమాన అభివృద్ధి, ప్రజల విశ్వాసాన్ని గెలుచుకునే చర్యల్లోనే ఉందని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
