- కస్టడీ కేసుల్లో మానసిక పరీక్షలకు సుప్రీంకోర్టు పరిమితులు
- పోక్సో కేసుల్లో చిన్నారులపై పునరావృత పరిశీలనలు వద్దు..
- న్యాయవ్యవస్థ సున్నితంగా వ్యవహరించాలి
- పోక్సో ఆరోపణల మధ్య కస్టడీ వివాదం
- నాలుగు సభ్యుల నిపుణుల కమిటీపై అభ్యంతరం
- చిన్నారిని సాక్ష్య వస్తువుగా చూడొద్దు
- మానసిక భద్రతకు అత్యున్నత ప్రాధాన్యం
- ముందుగా తల్లిదండ్రుల మానసిక స్థితి అంచనా
- పేరెంటల్ అలియనేషన్పై కూడా నిఘా అవసరం
కస్టడీ వివాదాలు, సందర్శన హక్కుల కేసుల్లో చిన్నారులను పదేపదే మానసిక పరీక్షలకు గురిచేయడం వారి మానసిక ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు ఉన్న కేసుల్లో “సెకండరీ విక్టిమైజేషన్”, “రీ-ట్రామటైజేషన్” ప్రమాదాలను నివారించాల్సిన బాధ్యత కోర్టులపై ఉందని అత్యున్నత న్యాయస్థానం పేర్కొంది.
పెన్ పవర్ ప్రత్యేక కథనం న్యూఢిల్లీ, జూన్ 12 :
పిల్లల కస్టడీ, సందర్శన హక్కులకు సంబంధించిన కేసుల్లో చిన్నారుల మానసిక సంక్షేమమే అత్యంత ముఖ్యమని సుప్రీంకోర్టు మరోసారి స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న తల్లిదండ్రులతో సంబంధం ఉన్న కేసుల్లో పిల్లలను పదేపదే మానసిక పరీక్షలకు గురిచేయడం వారి మనోభావాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుందని హెచ్చరించింది. జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటిశ్వర్ సింగ్ల ధర్మాసనం గురువారం కీలక తీర్పు వెలువరించింది. బాంబే హైకోర్టు ఇచ్చిన కొన్ని ఆదేశాలను సవరించిన సుప్రీంకోర్టు, చిన్నారిని పరీక్షించేందుకు బహుళ నిపుణులతో కమిటీ ఏర్పాటు చేయడం కన్నా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మాత్రమే ఒక స్వతంత్ర శిశు మనోవైద్య నిపుణుడిని నియమించాలని సూచించింది.
ఈ కేసు అమెరికాలో నివసిస్తున్న సమయంలో తండ్రి తన కుమార్తెపై లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డాడన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుతం పోక్సో చట్టం కింద కేసు విచారణ కొనసాగుతుండగా, మరోవైపు చిన్నారి కస్టడీపై కుటుంబ న్యాయస్థానంలో వివాదం నడుస్తోంది. తండ్రి ఈ ఆరోపణలను పూర్తిగా ఖండిస్తున్నాడు. సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది కేవలం కస్టడీ వివాదం మాత్రమే కాదు. లైంగిక దాడి బాధితురాలిగా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న చిన్నారితో న్యాయవ్యవస్థ ఎలా వ్యవహరించాలన్న అంశం కూడా ఇందులో అంతర్లీనంగా ఉంది. పిల్లల సంక్షేమం, గౌరవం, భావోద్వేగ భద్రత, మానసిక ఆరోగ్యం అన్నీ సమానంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది.
“పిల్లలను కేవలం సాక్ష్యాధారాల కోసం ఉపయోగించే వస్తువులుగా చూడరాదు. పోటీ పడుతున్న తల్లిదండ్రుల కోరికల మేరకు వారిని పదేపదే మానసిక లేదా ఫోరెన్సిక్ పరీక్షలకు గురిచేయడం సరైంది కాదు. వారి మానసిక సమగ్రతను కాపాడటం కోర్టుల బాధ్యత” అని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. కుటుంబ విభేదాల వల్ల ఇప్పటికే చిన్నారి తీవ్ర మానసిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోందని, ప్రస్తుతం చికిత్స కూడా పొందుతోందని కోర్టు గమనించింది. ఇలాంటి సమయంలో పలువురు నిపుణుల ఎదుట ఆమెను హాజరుపరచడం వల్ల పాత గాయాలు మళ్లీ మానసికంగా బాధించవచ్చని వ్యాఖ్యానించింది. దీనివల్ల “సెకండరీ విక్టిమైజేషన్”, “రీ-ట్రామటైజేషన్” వంటి పరిస్థితులు తలెత్తే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించింది.
అయితే పోక్సో కేసు పెండింగ్లో ఉందనే కారణంతో నిపుణుల సహాయాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించలేమని కూడా సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. అవసరమైన సందర్భాల్లో మాత్రమే, తగిన కారణాలు ఉన్నప్పుడు, పిల్లల మానసిక ఆరోగ్యానికి హాని కలగకుండా, అత్యల్ప జోక్యంతో నిపుణుల సేవలను వినియోగించవచ్చని తెలిపింది. ఈ నేపథ్యంలో కుటుంబ న్యాయస్థానం ముందుగా చిన్నారి తల్లి, తండ్రుల మానసిక పరిస్థితిని ఒక మనోవైద్య నిపుణుడి ద్వారా అంచనా వేయించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. ప్రస్తుతం చిన్నారికి చికిత్స అందిస్తున్న మనోవైద్యుడితో కూడా ఆ నిపుణుడు చర్చించి నివేదిక సమర్పించాలని సూచించింది.
ఆ నివేదిక ఆధారంగా మాత్రమే చిన్నారికి అదనపు మానసిక పరీక్ష అవసరమా లేదా అన్నది కుటుంబ న్యాయస్థానం నిర్ణయించాలి. ఒకవేళ అవసరం ఉంటే, కేవలం ఒకే ఒక్క స్వతంత్ర శిశు మనోవైద్య నిపుణుడు అత్యల్ప పరస్పర చర్యతో పరీక్ష నిర్వహించాలని స్పష్టం చేసింది. ఇక తల్లిదండ్రుల మధ్య వివాదాల కారణంగా పిల్లల మనసులో ఒక తల్లిదండ్రిపై వ్యతిరేక భావనలు నాటే ప్రయత్నాలు (పేరెంటల్ అలియనేషన్) లేదా తప్పుడు జ్ఞాపకాలు సృష్టించే ప్రమాదాలపై కూడా కోర్టులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని ధర్మాసనం సూచించింది. మొత్తంగా పిల్లలతో సంబంధం ఉన్న ప్రతి న్యాయ ప్రక్రియలో వారి సంక్షేమం, భావోద్వేగ భద్రత, గౌరవం, మానసిక ఆరోగ్యమే అత్యున్నత ప్రమాణంగా ఉండాలని సుప్రీంకోర్టు పునరుద్ఘాటించింది. తాజా మార్గదర్శకాల మేరకు ఈ కేసును తిరిగి కుటుంబ న్యాయస్థానానికి పంపిస్తూ తాజా విచారణ జరపాలని ఆదేశించింది.
