కోటియాలో కొత్త పంచాయితీ.. ఏపీ–ఒడిశా మధ్య మళ్లీ రాజుకున్న సరిహద్దు వివాదం

1. దశాబ్దాల చరిత్ర.. 28 గ్రామాలపై హక్కుల పోరు
2. సుప్రీంకోర్టు పరిధిలో వివాదం.. పార్లమెంట్ పాత్ర కీలకం
3. పరిపాలనా సేవలే ప్రధాన వాదన.. ప్రజల అనుబంధంపై భిన్నాభిప్రాయాలు
4. ఎన్నికల వేళ రాజకీయ వేడి.. ఆరోపణలు, ప్రత్యారోపణలు
5. రెండు రాష్ట్రాల పాలన మధ్య గిరిజనుల జీవితం
6. శాశ్వత పరిష్కారమే లక్ష్యం.. చర్చలకు ఇదే సమయం

కోటియా గ్రామాలపై దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఏపీ–ఒడిశా సరిహద్దు వివాదం మరోసారి రాజకీయంగా వేడెక్కింది. స్థానిక ఎన్నికల ప్రకటనతో ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య విభేదాలు ముదిరాయి. గిరిజనుల హక్కులు, పాలన, అభివృద్ధి, రాజకీయ ప్రయోజనాల మధ్య కోటియా భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.

శ్రీకాకుళం, పెన్ పవర్, అక్టోబరు 23:

ఆంధ్రప్రదేశ్–ఒడిశా సరిహద్దుల్లోని కోటియా గ్రామాలు మరోసారి రాజకీయ ప్రకంపనలకు కేంద్రంగా మారాయి. దశాబ్దాలుగా పరిష్కారం కాని భూభాగ వివాదం స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నేపథ్యంలో మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది. కోటియా పరిధిలోని కొన్ని గ్రామాల్లో ఎన్నికల ప్రక్రియకు ఆంధ్రప్రదేశ్ సమాయత్తమవుతున్నట్లు వచ్చిన ప్రకటన ఒడిశా రాజకీయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. ఒడిశాలోని వివిధ రాజకీయ పార్టీలు, స్థానిక సంఘాలు ఈ చర్యను వ్యతిరేకిస్తూ నిరసనలకు దిగుతున్నాయి. మరోవైపు, బీజేడీ అధినేత, మాజీ ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ ఈ అంశంపై స్పందిస్తూ బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఒడిశా ప్రభుత్వ వైఖరిని ప్రశ్నించారు. కేంద్రంలోని ఎన్డీయే ప్రభుత్వానికి తెలుగుదేశం పార్టీ మద్దతు కీలకమైన నేపథ్యంలో ఒడిశా ప్రభుత్వం కోటియా విషయంలో మౌనం పాటిస్తోందా అని ఆయన ఆరోపించారు. ఈ ఆరోపణలపై రాజకీయంగా భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే ఈ వివాదం కేవలం రెండు రాష్ట్రాల రాజకీయ పోరాటానికే పరిమితం కాకుండా, సరిహద్దు గ్రామాల్లో నివసిస్తున్న గిరిజనుల భవిష్యత్తుతో ముడిపడి ఉండటం అత్యంత కీలకం.

1. దశాబ్దాల చరిత్ర.. 28 గ్రామాలపై హక్కుల పోరు

కోటియా వివాదానికి చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. ఒడిశా వాదన ప్రకారం, 1936లో భాషా ప్రాతిపదికన ప్రత్యేక ప్రావిన్స్‌గా ఏర్పడిన సమయంలో కోటియా ప్రాంతం అప్పటి జైపూర్ సంస్థానం, కొరాపుట్ పరిపాలనా పరిధితో సంబంధం కలిగి ఉంది. అందువల్ల కోటియా గ్రామాలు తమ రాష్ట్ర భూభాగంలో భాగమని ఒడిశా ప్రభుత్వం చెబుతోంది. మరోవైపు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఈ ప్రాంతంలోని 21 గ్రామాలపై హక్కును వాదిస్తోంది. సాలూరు ప్రాంతంతో వాటికి ఉన్న పరిపాలనా సంబంధాలు, భౌగోళిక పరిస్థితులు, స్థానిక ప్రజలతో కొనసాగుతున్న పరిపాలనా అనుబంధాన్ని ఏపీ తన వాదనకు ఆధారాలుగా చూపుతోంది. మొత్తం 28 గ్రామాలున్న కోటియా పంచాయతీలో 21 గ్రామాలపై ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య ప్రధానంగా వివాదం కొనసాగుతోంది. సరిహద్దుల నిర్ణయం, పాత పరిపాలనా రికార్డులు, భూసంబంధిత పత్రాలు, గ్రామాల చారిత్రక అనుబంధం వంటి అంశాలు ఈ వివాదంలో కీలకంగా మారాయి. కాలక్రమంలో ఇరు రాష్ట్రాల్లో ప్రభుత్వాలు మారినా సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించలేదు. దీంతో కోటియా గ్రామాలు ప్రతి ఎన్నికల సమయంలోనూ రాజకీయ చర్చల్లోకి వస్తున్నాయి.

2. సుప్రీంకోర్టు పరిధిలో వివాదం.. పార్లమెంట్ పాత్ర కీలకం

కోటియా ప్రాంతానికి సంబంధించిన సరిహద్దు వివాదం న్యాయస్థానాల వరకు వెళ్లింది. 1968లో ఒడిశా ప్రభుత్వం అంతర్రాష్ట్ర భూభాగ వివాదంపై సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. అనంతరం ఈ అంశంపై న్యాయపరమైన విచారణలు కొనసాగాయి. 2006లో సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన నిర్ణయం ప్రకారం, అంతర్రాష్ట్ర సరిహద్దుల మార్పు లేదా నిర్ణయం రాజ్యాంగపరమైన ప్రక్రియకు లోబడి ఉంటుంది. ఆర్టికల్ 131 కింద వచ్చిన ఈ వివాదానికి సంబంధించి సరిహద్దుల అంశాన్ని పార్లమెంటు చట్టపరమైన ప్రక్రియ ద్వారా పరిష్కరించాల్సిన అవసరాన్ని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. అయితే 2006 నాటి తీర్పుతో కోటియా ప్రాంతంపై ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న అన్ని వివాదాలూ ముగిసిపోయాయని భావించలేం. తదనంతరం కూడా న్యాయపరమైన చర్యలు కొనసాగాయి. 2022లో ఒడిశా ప్రభుత్వం మరోసారి సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించగా, ఆ కేసు పెండింగ్‌లో ఉన్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 2021లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కోటియా ప్రాంతంలోని వివాదాస్పద గ్రామాల్లో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహించడంతో ఒడిశా తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ప్రస్తుతం మళ్లీ ఎన్నికల అంశం తెరపైకి రావడంతో పాత వివాదం కొత్త రూపంలో ముందుకొచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో న్యాయస్థానాల్లో కొనసాగుతున్న ప్రక్రియకు అనుగుణంగా ఇరు రాష్ట్రాలు వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉంది.

3. పరిపాలనా సేవలే ప్రధాన వాదన.. ప్రజల అనుబంధంపై భిన్నాభిప్రాయాలు

కోటియా గ్రామాల్లో నివసించే ప్రజలకు ప్రభుత్వ సేవలు అందించడం ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య పోటీకి కారణమవుతోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతంలోని గ్రామాలకు రేషన్, సంక్షేమ పథకాలు, విద్యుత్, రహదారులు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు కల్పిస్తున్నట్లు చెబుతోంది. స్థానిక ప్రజలకు వివిధ ప్రభుత్వ పథకాల ప్రయోజనాలు అందించడంలో తమ పరిపాలనా వ్యవస్థ చురుకుగా పనిచేస్తోందని ఏపీ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. మరోవైపు, ఒడిశా ప్రభుత్వం కోటియా గ్రామాలు కొరాపుట్ జిల్లాలోని పొట్టంగి బ్లాక్ పరిధిలోకి వస్తాయని, అక్కడి ప్రజలకు తమ రాష్ట్రం ద్వారా కూడా సంక్షేమ సేవలు అందుతున్నాయని వాదిస్తోంది. స్థానిక ప్రజల భాష, సంస్కృతి, చారిత్రక సంబంధాలు, పరిపాలనా రికార్డుల ఆధారంగా ఇరు రాష్ట్రాలు తమ వాదనలను బలపరచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. అయితే ప్రజలకు అందుతున్న సేవలను మాత్రమే భూభాగ హక్కులకు తుది ఆధారంగా పరిగణించలేం. సరిహద్దులపై చట్టపరమైన నిర్ణయం ఒక అంశమైతే, ప్రజలకు నిరంతరాయంగా సంక్షేమ సేవలు అందించడం మరో అంశం. ఈ రెండింటినీ వేర్వేరుగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది. స్థానిక గిరిజనులకు ప్రభుత్వ సేవలు అందడంలో అంతరాయం కలగకుండా చూడటమే తక్షణ ప్రాధాన్యంగా ఉండాలి.

4. ఎన్నికల వేళ రాజకీయ వేడి.. ఆరోపణలు, ప్రత్యారోపణలు

కోటియా వివాదం మరోసారి రాజకీయ విమర్శలకు దారితీసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రక్రియలో వివాదాస్పద గ్రామాల ప్రస్తావన రావడంతో ఒడిశాలోని ప్రతిపక్ష పార్టీలు ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. బీజేడీ అధినేత నవీన్ పట్నాయక్, కేంద్రంలో బీజేపీకి టీడీపీ మద్దతు ఉన్న రాజకీయ పరిస్థితిని ప్రస్తావిస్తూ, ఒడిశా ప్రభుత్వం కోటియా విషయంలో గట్టిగా స్పందించడం లేదని ఆరోపించారు. మరోవైపు, ఒడిశా అధికార పక్షం ఈ సమస్యపై చట్టపరమైన చర్యలకు సిద్ధమవుతున్నట్లు ప్రకటించింది. రాష్ట్ర భూభాగ హక్కులను కాపాడేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకుంటామని ఆ రాష్ట్ర నాయకులు చెబుతున్నారు. కోటియా అంశాన్ని రాజకీయ విమర్శలకే పరిమితం చేయకుండా న్యాయపరమైన, పరిపాలనా మార్గాల్లో పరిష్కరించాలని పలువురు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఎన్నికల సమయంలో ప్రాంతీయ అస్మిత, భూభాగ హక్కులు, స్థానిక ప్రజల ప్రయోజనాలు రాజకీయ ప్రచారంలో ప్రధానాంశాలుగా మారడం సహజమే. అయితే రాజకీయ ఆరోపణలు మాత్రమే సమస్యకు పరిష్కారం చూపలేవు. ఇరు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాలు పరస్పర సంప్రదింపులు, న్యాయపరమైన స్పష్టత, స్థానిక ప్రజల అభిప్రాయాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.

5. రెండు రాష్ట్రాల పాలన మధ్య గిరిజనుల జీవితం

కోటియా వివాదంలో అత్యంత ప్రభావితమవుతున్నది అక్కడి గిరిజన సమాజమే. రెండు రాష్ట్రాల పరిపాలనా వ్యవస్థలు తమ పరిధిని విస్తరించుకునే ప్రయత్నాలు చేస్తున్న నేపథ్యంలో స్థానిక ప్రజలు వివిధ ప్రభుత్వ సేవలు, సంక్షేమ పథకాలు, ఎన్నికల ప్రక్రియలతో ముడిపడి ఉంటున్నారు. కొన్ని గ్రామాల్లో రెండు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాల సేవలు అందుతున్నాయని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే సంక్షేమ పథకాలు అందడం మాత్రమే గ్రామాల సమగ్ర అభివృద్ధికి సరిపోదు. రహదారులు, తాగునీరు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు, విద్యా సదుపాయాలు, ఉపాధి అవకాశాలు, వ్యవసాయ మద్దతు వంటి అంశాల్లో నిరంతర ప్రణాళిక అవసరం. సరిహద్దు వివాదం కారణంగా పరిపాలనా బాధ్యతలపై స్పష్టత లేకపోతే దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి కార్యక్రమాల అమలులో సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. ఎన్నికల సమయంలో ఓటు హక్కు, స్థానిక ప్రాతినిధ్యం, ప్రభుత్వ పథకాల లబ్ధి వంటి అంశాలు ప్రజలకు కీలకంగా మారుతాయి. ఈ నేపథ్యంలో గిరిజనుల అభిప్రాయాలను గౌరవించడం, వారి హక్కులకు భంగం కలగకుండా చూడటం, ప్రభుత్వ సేవల్లో అనిశ్చితిని తొలగించడం ఇరు రాష్ట్రాల బాధ్యత. రాజకీయ ప్రయోజనాల కంటే ప్రజల జీవన ప్రమాణాల మెరుగుదలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

6. శాశ్వత పరిష్కారమే లక్ష్యం.. చర్చలకు ఇదే సమయం

కోటియా వివాదం దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్నప్పటికీ ఇప్పటివరకు శాశ్వత పరిష్కారం సాధ్యం కాలేదు. న్యాయపరమైన ప్రక్రియలు, రాష్ట్రాల మధ్య చర్చలు, సంయుక్త కమిటీల ఏర్పాటు వంటి ప్రయత్నాలు జరిగినా వివాదం పూర్తిగా సమసిపోలేదు. తాజాగా ఎన్నికల అంశం మరోసారి ఉద్రిక్తతలకు దారితీస్తుండటంతో సమస్యను పరిష్కరించేందుకు సమన్వయ చర్యలు అవసరమయ్యాయి. ఇరు రాష్ట్రాలు చారిత్రక పత్రాలు, రెవెన్యూ రికార్డులు, భౌగోళిక వివరాలు, గత న్యాయస్థానాల నిర్ణయాలను ఆధారంగా తీసుకుని చర్చలు జరపాలి. సరిహద్దు అంశంపై తుది నిర్ణయం వచ్చే వరకు స్థానిక ప్రజలకు ప్రభుత్వ సేవలు నిరంతరాయంగా అందేలా చర్యలు తీసుకోవడం ముఖ్యం. వివాదాస్పద గ్రామాల్లో ఎన్నికల నిర్వహణ విషయంలోనూ న్యాయపరమైన ఆదేశాలు, సంబంధిత చట్టాలను గౌరవిస్తూ వ్యవహరించాలి. కోటియా సమస్యకు పరిష్కారం కేవలం భూభాగంపై ఎవరి హక్కు అనే ప్రశ్నకే పరిమితం కాకూడదు. అక్కడి గిరిజనుల భవిష్యత్తు, అభివృద్ధి, ప్రజాస్వామ్య ప్రాతినిధ్యం, పరిపాలనా స్పష్టతకు భరోసా కల్పించాలి. రాజకీయ విమర్శలు, ప్రాంతీయ సెంటిమెంట్లను పక్కనబెట్టి చట్టబద్ధమైన మార్గంలో ఇరు రాష్ట్రాలు ముందడుగు వేస్తేనే కోటియా గ్రామాల్లో శాశ్వత ప్రశాంతతకు మార్గం సుగమమవుతుంది.