- ‘వికసిత్ భారత్’ లక్ష్యాల మధ్య మౌలిక సదుపాయాలపై పెద్ద ప్రశ్న
- లక్షకు పైగా పాఠశాలల్లో బాలికలకు సరైన మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు..
- 32,965 స్కూళ్లలో అసలు టాయిలెట్లే లేవు
- UDISE+ గణాంకాల్లో వెలుగుచూసిన నిజాలు
దేశం ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వైపు పరుగులు తీస్తోంది. తరగతి గదుల్లో ఏఐ, రోబోటిక్స్, డిజిటల్ లెర్నింగ్, స్మార్ట్ క్లాస్రూమ్ల గురించి చర్చిస్తున్నాం. ‘వికసిత్ భారత్’ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకుంటున్నాం. ‘బేటీ బచావో.. బేటీ పఢావో’ అంటూ బాలికల విద్యకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నామని చెబుతున్నాం. కానీ దేశంలోని లక్షకు పైగా పాఠశాలల్లో బాలికలకు కనీస మౌలిక అవసరమైన మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం కూడా సక్రమంగా లేకపోవడం ఈ అభివృద్ధి ప్రయాణంలో ఒక అసౌకర్యకరమైన వాస్తవాన్ని బయటపెడుతోంది.
పెన్ పవర్ ప్రత్యేక కథనం, న్యూస్ డెస్క్ ఆగష్టు 08 :
ముంబైలో జరిగిన ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ మూవ్మెంట్ టు యునైటెడ్ నేషన్స్ (IIMUN) 15వ వార్షికోత్సవ కార్యక్రమంలో ఆర్ఎస్ఎస్ చీఫ్ మోహన్ భగవత్తో Gen Z, Gen Alpha విద్యార్థులు నిర్వహించిన సంభాషణలో ఇదే అంశం ప్రస్తావనకు వచ్చింది. “పాఠశాలలో బాలికలకు కనీస సదుపాయాలు లేకపోతే వారు ఎలా చదువుకుంటారు?” అన్న ప్రశ్న దేశ విద్యా వ్యవస్థను మరోసారి ఆత్మపరిశీలన చేసుకునేలా చేసింది.
ఏఐ యుగంలో.. టాయిలెట్ కోసం ఎదురుచూపులు! : విద్యా రంగంలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వేగంగా మారుతోంది. ఏఐ ఆధారిత బోధన నుంచి వర్చువల్ క్లాస్రూమ్ల వరకు ఎన్నో కొత్త విధానాలు అందుబాటులోకి వస్తున్నాయి. కానీ మరోవైపు.. దేశంలోని కొన్ని పాఠశాలల్లో బాలికలకు వెళ్లేందుకు సరైన మరుగుదొడ్డి కూడా లేకపోవడం అభివృద్ధి అసమానతలను స్పష్టంగా చూపిస్తోంది. బాలికల విద్యలో మరుగుదొడ్డి సదుపాయం చిన్న విషయం కాదు. ముఖ్యంగా కౌమార దశలో ఉన్న విద్యార్థినులకు పరిశుభ్రమైన, సురక్షితమైన, ఉపయోగించగలిగే టాయిలెట్ లేకపోతే పాఠశాల హాజరుపై, విద్య కొనసాగింపుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే బాలికల విద్యను ప్రోత్సహించాలంటే పుస్తకాలు, యూనిఫాంలు, డిజిటల్ పరికరాలతో పాటు ప్రాథమిక పారిశుధ్య సదుపాయాలకూ సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
1.05 లక్షల పాఠశాలల్లో సమస్య : UDISE+ 2025-26 గణాంకాల ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 14.67 లక్షల పాఠశాలల్లో సుమారు 1.05 లక్షల పాఠశాలల్లో బాలికలకు సరైన మరుగుదొడ్డి సదుపాయం లేదని గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. అందులో… 32,965 పాఠశాలల్లో బాలికల కోసం మరుగుదొడ్డి అసలు లేదు. 71,959 పాఠశాలల్లో మరుగుదొడ్డి ఉన్నప్పటికీ పనిచేయడం లేదు. అంటే భవనం ఉంది.. కానీ ఉపయోగించుకునే పరిస్థితి లేదు. మరికొన్ని చోట్ల అసలు నిర్మాణమే లేదు. ఇది కేవలం గణాంకం కాదు. ఆ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న బాలికల రోజువారీ విద్యా అనుభవానికి సంబంధించిన సమస్య.
ఏడేళ్లలో మెరుగుదల.. అయినా లక్ష్యం ఇంకా దూరమే : అయితే గతంతో పోలిస్తే పరిస్థితి కొంత మెరుగుపడిందనే విషయాన్ని కూడా గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. 2018-19 విద్యా సంవత్సరంలో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 1.95 లక్షల పాఠశాలల్లో బాలికలకు సరైన మరుగుదొడ్డి సదుపాయం లేదు. అప్పుడు..
66,660 పాఠశాలల్లో బాలికల టాయిలెట్ అసలు లేదు. : 1.28 లక్షల పాఠశాలల్లో టాయిలెట్ నిర్మాణం ఉన్నప్పటికీ అవి పనిచేయని స్థితిలో ఉన్నాయి. 2025-26 నాటికి ఈ సంఖ్య సుమారు 1.05 లక్షలకు తగ్గింది. అంటే ఏడేళ్ల కాలంలో గణనీయమైన పురోగతి నమోదైంది. కానీ లక్షకు పైగా పాఠశాలల్లో సమస్య ఇంకా కొనసాగుతుండటం పూర్తి స్థాయి మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో ఉన్న అంతరాన్ని తెలియజేస్తోంది. బాలికలే దాదాపు సగం.. సదుపాయాలు మాత్రం? దేశంలోని పాఠశాలల్లో నమోదైన విద్యార్థుల్లో బాలికల వాటా దాదాపు 48 శాతం.
అంటే పాఠశాల విద్యార్థుల్లో దాదాపు సగం మంది బాలికలే. : అలాంటి పరిస్థితిలో వారిలో కొంతమందికి కనీస పారిశుధ్య సదుపాయం అందుబాటులో లేకపోవడం విధాన నిర్ణయాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ‘బేటీ పఢావో’ అంటే కేవలం పాఠశాలలో చేర్పించడమేనా? లేదా ఆమె సురక్షితంగా, గౌరవంగా చదువుకునే వాతావరణాన్ని కల్పించడం కూడా దాని బాధ్యతలో భాగమేనా? అన్నది ఇప్పుడు చర్చించాల్సిన అంశం.
మరుగుదొడ్డి.. ఎందుకంత కీలకం? : బాలికల విద్యలో పారిశుధ్య సదుపాయాల ప్రాధాన్యం చాలా ఎక్కువ. పాఠశాలలో టాయిలెట్ లేకపోవడం ఒక సమస్య అయితే.. ఉన్నా నీరు లేకపోవడం, శుభ్రపరిచే వ్యవస్థ లేకపోవడం, తలుపులు లేదా గోప్యతా సదుపాయాలు లేకపోవడం మరో సమస్య. ముఖ్యంగా బాలికల విషయంలో గోప్యత, భద్రత, పరిశుభ్రత మూడు కీలక అంశాలు. టాయిలెట్ సదుపాయం అందుబాటులో లేకపోతే పాఠశాలలో ఎక్కువసేపు ఉండటానికి బాలికలు ఇబ్బంది పడే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది వారి హాజరు, తరగతి గదిలో ఏకాగ్రత, విద్య కొనసాగింపుపై ప్రభావం చూపే అంశంగా మారవచ్చు.
వికసిత్ భారత్ అంటే.. స్మార్ట్ క్లాస్రూమ్లేనా? : దేశం అభివృద్ధి చెందాలంటే సాంకేతిక పురోగతి అవసరమే. ఏఐ, రోబోటిక్స్, డిజిటల్ విద్య ఇవన్నీ భవిష్యత్తుకు కీలకమే. కానీ అభివృద్ధి అంటే కేవలం అత్యాధునిక సాంకేతికత అందుబాటులోకి రావడం కాదు. పిల్లలకు పాఠశాల భవనం ఉండాలి. తాగునీరు ఉండాలి. విద్యుత్ ఉండాలి. పరిశుభ్రమైన తరగతి గదులు ఉండాలి. బాలికలకు ప్రత్యేకంగా, పనిచేసే మరుగుదొడ్లు ఉండాలి. సురక్షితమైన వాతావరణం ఉండాలి. ఈ ప్రాథమిక అవసరాలన్నీ అందుబాటులోకి వచ్చినప్పుడే సాంకేతిక అభివృద్ధికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది.
పెన్ పవర్ ప్రత్యేక విశ్లేషణ: మోహన్ భగవత్తో విద్యార్థుల సంభాషణలో వచ్చిన ప్రశ్న.. వాస్తవానికి ఒక్క పాఠశాల గురించి కాదు. దేశ విద్యా వ్యవస్థ అభివృద్ధి ఏ దిశలో సాగుతోంది? మన ప్రాధాన్యతలు ఏమిటి? అనే విస్తృత ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చింది. ఒకవైపు ఏఐతో పిల్లలకు భవిష్యత్ నైపుణ్యాలు నేర్పించాలని ఆలోచిస్తున్నాం. మరోవైపు అదే పిల్లలు చదివే పాఠశాలలో ప్రాథమిక పారిశుధ్య సదుపాయం అందుబాటులో లేకపోతే.. అభివృద్ధి ప్రయాణంలో ఎక్కడో ఒకచోట సమన్వయం లోపించినట్టే. గత ఏడేళ్లలో బాలికల మరుగుదొడ్ల విషయంలో గణనీయమైన పురోగతి నమోదైందన్నది సానుకూల అంశం. అయితే ఇంకా 1.05 లక్షల పాఠశాలలు పూర్తిస్థాయి పరిష్కారం కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయన్నది విస్మరించలేని వాస్తవం.
ఇక నుంచి లక్ష్యం కేవలం “టాయిలెట్ నిర్మించాం” అనే స్థాయిలో ఉండకూడదు. “టాయిలెట్ ఉంది.. పనిచేస్తోంది.. నీరు ఉంది.. పరిశుభ్రంగా ఉంది.. బాలికలు సురక్షితంగా ఉపయోగించుకోగలుగుతున్నారు” అనే స్థాయికి చేరాలి. అప్పుడే ‘బేటీ బచావో.. బేటీ పఢావో’ నినాదానికి పూర్తి అర్థం వస్తుంది. ఏఐ తరగతి గదిలోకి రావాలి.. రోబోలు విద్యను మార్చాలి..కానీ అంతకంటే ముందు ప్రతి బాలికకు పాఠశాలలో కనీస గౌరవం, భద్రత, పారిశుధ్యం అందాలి. అదే నిజమైన విద్యాభివృద్ధి.. అదే సమగ్ర ‘వికసిత్ భారత్’కు పునాది.
